صفحه نخست  قرآن کریم   نهج البلاغه  صحیفه سجادیه  ارسال سوال  تماس با ما  
  اللَّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الحُجَةِ بنِ الحَسَن صَلَواتُکَ علَیهِ و عَلی آبائِهِ فِي هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِي كُلِّ سَاعَةٍ وَلِيّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِيلًا وَ عَيْناً حَتَّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتعَهُ فِيهَا طَوِيلا           
جمعه  ٢٣/٠٩/١٣٩٧




تصاویر برگزیده

حضور استاد سید مجتبی نورمفیدی در مراسم تشییع پیکر آيت الله سید جعفر خوانساری- قم - 1397



حضور استاد سید مجتبی نورمفیدی در مراسم بزرگداشت آیت الله سیدجعفر خوانساری(ره) - قم -1397



حضور استاد سید مجتبی نور مفیدی در تجلیل از حضرت آیت الله نورمفیدی به عنوان چهره برتر در عرصه تبلیغ و ارتباطات در سی و هفتمین سالگرد رحلت علامه طباطبایی ١٣٩٧



حضور استاد سید مجتبی نور مفیدی در نشست طلاب ممتاز استان گلستان مقیم قم



استاد سید مجتبی نور مفیدی در جمع طلاب ممتاز استان گلستان



کرسی درس خارج اصول فقه استاد سید مجتبی نور مفیدی در مدرسه حضرت آیت الله العظمی گلپایگانی



استاد سید مجتبی نور مفیدی در جمع شاگردان (مدرسه حضرت آیت الله العظمی گلپایگانی)



پیوندها

پایگاه اطلاع رسانی حضرت آیت الله نورمفیدی



پایگاه اطلاع رسانی موسسه فرهنگی میرداماد گرگان



پایگاه اطلاع رسانی مدرسه علمیه الزهرا (س) گرگان



پایگاه اطلاع رسانی مرکز فقهی ائمه اطهار(علیهم السلام)



پایگاه اطلاع رسانی مدرسه علمیه امام خمینی(ره) گرگان



گفتار

آسیب شناسی امر به معروف و نهی از منکر



غیبت و حیرت



چندرسانه ای

نرم افزار خارج فقه



نرم افزار خارج اصول



اوقات شرعی


کتاب


14/08/1397 

حکم ظاهري، پذيرش يا انکار؟

حکم ظاهري، پذيرش يا انکار؟
علم اصول هم چون ساير علوم به مرور زمان پذيراي مسائلي گرديده که در گذشته نشاني از آن ها يافت نمي شود، لکن اساس و ريشه بسياري از اين مسائل در آثار پيشينيان قابل رديابي است. همين امر موجب گرديده اين علم در ادوار مختلف قواعد جديدي را در خود جاي داده و امر استخراج و استنباط احکام شرعي را وسعت بخشيده و مستحکم تر بنمايد و به ياري فقيهان بشتابد. در اين ميان، برخي از مسائل که به ويژه در دوره هاي خبر در لابه لاي مسائل علم اصول جاي گرفته، ضمن آن که خود مسئله اي نو پيدا مي باشند، در ساير بخش هاي اين علم اثرگذار بوده و نتايج مستقيم و غير مستقيم در عرصه استنباط داشته اند.


علم اصول هم چون ساير علوم به مرور زمان پذيرای مسائلی گرديده که در گذشته نشانی از آن ها يافت نمی شود، لکن اساس و ريشه بسياری از اين مسائل در آثار پيشينيان قابل رديابی است. همين امر موجب گرديده اين علم در ادوار مختلف قواعد جديدی را در خود جای داده و امر استخراج و استنباط احکام شرعی را وسعت بخشيده و مستحکم تر بنمايد و به ياری فقيهان بشتابد. در اين ميان، برخی از مسائل که به ويژه در دوره های خبر در لابه لای مسائل علم اصول جای گرفته، ضمن آن که خود مسئله ای نو پيدا می باشند، در ساير بخش های اين علم اثرگذار بوده و نتايج مستقيم و غير مستقيم در عرصه استنباط داشته اند.
مسئله تقسيم حکم شرعی به واقعی و ظاهری از مسائلی است که ريشه آن را بايد در بحث تعبّد به ظنون و شبهه ابن قبه و آثار آن را در مسائلی هم چون حجيت امارات و اصول، اجزا ... جستجو نمود و نتايج آن در عرصه اجتهاد نيز محتاج تبيين نيست.
اصطلاح حکم ظاهری اگر چه عمر طولانی نداشته و عمدتاً اين امر و کيفيت جمع آن با حکم واقعی از زمان شيخ انصاری در دايره مسائل علم اصول وارد شده، ولی در همين مدت کوتاه بخش وسيعی از کتب اصولی بدان اختصاص يافته و مطالب مبسوطی پيرامون آن مطرح شده است.
از آن جا که اين مسئله کمتر به نحو مستقل مورد بررسی قرار گرفته و عمدتاً در مواضعی از علم اصول و لابه لای مباحث مانند حجج و امارت، اصول عمليه و به ويژه استصحاب و نيز باب تعادل و ترجيح به آن پرداخته شده به نظر می آيد چنان چه مستقلا مورد رسيدگی قرار گيرد، خالی از فايده نباشد.
اهميت بررسی جداگانه ی حکم ظاهری هنگامی بيشتر نمايان می گردد که در همان مواضع نيز، اصل تقسيم حکم شرعی به واقعی و ظاهری و بررسی صحت و سقم اين تقسيم کمتر مورد عنايت واقع شده و اکثر بزرگان آن را پذيرفته اند، درحالی که قبل از هر چيز بايد مشخص شود آيا اساسا حکمی به نام حکم ظاهری وجود دارد به نحوی که جعل شرعی به آن تعلق گرفته باشد يا خير؟ البته بسياری از مباحث مربوط به حکم شرعی دچار چنين سرنوشتی شده اند که در اکثر کتب اصولی و لابه لای ساير مباحث و در مناسبت های مختلف مورد بررسی قرار گرفته و مستقلاً مورد بحث واقع نشده اند.
به هر حال آن چه اکنون در معرض قضاوت شما قرار گرفته، مطالبی است که به مناسبت بحث از تقسيمات حکم شرعی در مباحث خارج اصول برای گروهی از فضلای حوزه علميه  قم ارائه شده و پس از تنظيم به همت مرکز فقهی ائمه اطهار (عليهم السلام) چاپ و در اختيار شما عزيزان قرار می گيرد، اميد است مجموعه ی کامل مباحث مربوط به حکم شرعی به زودی منتشر شود.
اين اثر شامل دو بخش اصلی است: يکی بررسی جعل حکم ظاهری و به عبارت ديگر، ارزيابی تقسيم حکم شرعی به واقعی و ظاهری و ديگری کيفيت جمع بين اين دو حکم بر فرض پذيرش حکم ظاهری بديهی است نام اين اثر به جهت اهميت بخش اول متناسب با اين بخش انتخاب شده است.
از آن جا که محتويات اين نوشتار عمدتا مطالبی است که در درس ارائه شده، قهراً دچار کاستی هايی است که بعضا اجتناب ناپذير بوده است، ولی عليرغم وقوف به برخی نقص ها، اميدوارم مورد استفاده اهل فضل قرار گيرد، هم چنان که خود در انتظار استفاده از آنان هستم که با کرامت و منت، اشکلات خويش را به اين جانب گوشزد نمايند.
در پايان ضمن تشکر از همه کسانی که به نحوی در نشر اين امر اهتمام ورزيده اند، به ويژه رياست محترم و معزز مرکز فقهی ائمه اطهار (ع) و مدير مکرم آن و هم چنين فاضل گرامی جناب حجة الاسلام آقای محمد زاده و برادر ارجمند آقای حجت منگنه چي، بر خود لازم می دانم ياد مؤسس دورانديش اين مرکز، استاد بزرگوارم حضرت آيت الله العظمی فاضل لنکرانی (رحمه الله) را گرامی بدارم. روحش شاد.
سيد مجتبی نور مفيدی


 فهرست اجمالى مطالب
 مقدمه
 پيش‏گفتار

 بخش اول: ارزيابى تقسيم حكم شرعى به واقعى و ظاهرى
 فصل اول: بررسى نظريات مختلف پيرامون حكم ظاهرى
     گفتار اول: اصطلاحات حكم ظاهرى
     گفتار دوم: تنقيح موضوع بحث
     گفتار سوم: آراء و انـظـار
     گفتار چهارم: نظريه برگزيده
     گفتار پنجم: بررسى اشكالات نظريه برگزيده
     گفتار ششم: مبعّدات حكم ظاهرى

 فصل دوم: آثار پذيرش يا انكار حـكم ظـاهـرى
     گفتار اول: اجــزا
     گفتار دوم: جريان استصحاب در مؤداى امارات
 خاتـمه: تنبيهات
     تنبيه اول: تصويب در احكام ظاهرى
     تنبيه دوم: اجتماع دو حكم ظاهرى
     تنبيه سوم: امكان جعل حكم ظاهرى قبل از حكم واقعى

 بخش دوم: جمع بين حكم واقعى و ظاهرى
 فصل اول: محذورات تعبّد به ظن
     مقدمه
     گفتار اول: ادله ابن قبه بر عدم امكان تعبّد به ظن
     گفتار دوم: محذورات تعبّد به ظن
     گفتار سوم: تنقيح موضوع بحث

 فصل دوم: بررسى وجوه جمـع حكم واقعى و ظاهرى (با توجه به سه محذور ملاك، مبادى و خطاب)
     گفتار اول: وجه اول (راه حل اول شيخ انصارى) و بررسى آن
     گفتار دوم: وجه دوم (راه حل دوم شيخ انصارى) و بررسى آن
     گفتار سوم: وجه سوم (راه حل اول محقّق خراسانى) و بررسى آن
     گفتار چهارم: وجه چهارم (راه حل دوم محقّق خراسانى) و بررسى آن
     گفتار پنجم: وجه پنجم (راه حل سوم محقّق خراسانى) و بررسى آن
     گفتار ششم: وجه ششم (راه حل سيد فشاركى) و بررسى آن
     گفتار هفتم: وجه هفتم (راه حل محقّق اصفهانى) و بررسى آن
     گفتار هشتم: وجه هشتم (راه حل محقّق نائينى) و بررسى آن
     گفتار نهم: وجه نهم (راه حل برگزيده)

 فصل سوم: بررسى وجوه جمع حكم واقعى و ظاهرى (با توجه به محذور تفويت مصلحت و القاى در مفسده)
     مقدمه
     گفتار اول: وجه اول (راه حل شيخ انصارى) و بررسى آن
     گفتار دوم: وجه دوم (راه حل محقّق نائينى) و بررسى آن
     گفتار سوم: وجه سوم (راه‏حل محقّق اصفهانى) و بررسى آن
     گفتار چهارم: وجه چهارم (راه حل برگزيده)

 فصل چهارم: وجوه جمع حكم واقعى و ظاهرى (با توجه به محذور نقض غرض)
     مقدمه
     گفتار اول: وجه اول (راه حل محقّق اصفهانى) و بررسى آن
     گفتار دوم: وجه دوم (راه حل محقّق عراقى) و بررسى آن
     گفتار سوم: وجه سوم (راه حل برگزيده)



حدیث هفته

پيامبر خدا (صلّى الله عليه و آله) 

مَن رَدَّ عَن عِرْضِ أخِیهِ المُسْلِمِ وَجَبَتْ لَهُ الجَنَّةُ اَلْبَتَّةَ.   

هرکس آبروی برادر مسلمانش را حفظ کند، بدون تردید بهشت بر او واجب شود.  

ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص 14



دروس خارج98-97
خارج فقه (کتاب النکاح)

زمان: ساعت 8   

مكان: مدرس 27 مدرسه آيت الله العظمی گلپايگاني (ره)  


خارج اصول (ترتب)

زمان: ساعت 9   

مكان: مدرس 27 مدرسه آيت الله العظمی گلپايگاني (ره)  



سایر دروس98-97
قواعد فقهیه (تقیه)

روزهای سه شنبه، چهارشنبه 

مکان: مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)  


تفسير (سوره بقره از آیه 25)

روزهای شنبه، یکشنبه، دوشنبه 

مکان: خیابان صفائیه، کوچه 19، سمت چپ، فرعی اول، پلاک 32، موسسه دار المعرفة   



آثار







مقدمه ای بر ضوابط الرضاع






شفاعت اهل بيت (عليهم السلام) حقيقت و قلمرو



ضرورت توسل به اهل بیت



منزلت و امامت اهل بیت علیهم السلام



بررسی فقهی بلوغ دختران



کتاب حکم



اصول اخلاقی قیام امام حسین علیه السلام