صفحه نخست  قرآن کریم   نهج البلاغه  صحیفه سجادیه  ارسال سوال  تماس با ما  
  اللَّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الحُجَةِ بنِ الحَسَن صَلَواتُکَ علَیهِ و عَلی آبائِهِ فِي هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِي كُلِّ سَاعَةٍ وَلِيّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِيلًا وَ عَيْناً حَتَّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتعَهُ فِيهَا طَوِيلا           
پنجشنبه  ٢٧/٠٤/١٣٩٨




تصاویر برگزیده

حضور استاد سيد مجتبي نورمفيدي در ديدار رئيس جمهور با جمعي از علماء و شخصيت هاي حوزوي



حضور استاد سيد مجتبي نورمفيدي در جلسه ديدار مسئولان نظام با رهبر انقلاب



حضور استاد سيد مجتبي نورمفيدي در مناطق سيل زده استان گلستان - فروردین 1398



حضور استاد سید مجتبی نور مفیدی در تجلیل از حضرت آیت الله نورمفیدی به عنوان چهره برتر در عرصه تبلیغ و ارتباطات در سی و هفتمین سالگرد رحلت علامه طباطبایی ١٣٩٧



حضور استاد سید مجتبی نور مفیدی در نشست طلاب ممتاز استان گلستان مقیم قم



حضور استاد سید مجتبی نور مفیدی در جمع طلاب جدیدالورود استان گلستان به حوزه علمیه قم



کرسی درس خارج اصول فقه استاد سید مجتبی نور مفیدی در مدرسه حضرت آیت الله العظمی گلپایگانی



پیوندها

پایگاه اطلاع رسانی حضرت آیت الله نورمفیدی



پایگاه اطلاع رسانی موسسه فرهنگی میرداماد گرگان



پایگاه اطلاع رسانی مدرسه علمیه الزهرا (س) گرگان



پایگاه اطلاع رسانی مرکز فقهی ائمه اطهار(علیهم السلام)



پایگاه اطلاع رسانی مدرسه علمیه امام خمینی(ره) گرگان



گفتار

آسیب شناسی امر به معروف و نهی از منکر



غیبت و حیرت



چندرسانه ای

نرم افزار خارج فقه



نرم افزار خارج اصول



اوقات شرعی


اخبار


19/11/1397 
استاد سيد مجتبي نورمفيدي درگفتگو با «شبکه اجتهاد» عنوان کرد:

آيت الله هاشمي شاهرودي فقيهي نوانديش، عميق و آشنا به تحولات عصري بود

آيت الله هاشمي شاهرودي فقيهي نوانديش، عميق و آشنا به تحولات عصري بود
در حقوق شهروندي يک‌وقتي من مطلبي از ايشان ديدم که يکي از مشکلات حقوق شهروندي در جمهوري اسلامي را اين مي‌دانست که اين حقوق، هنوز در جامعه اسلامي ما نهادينه نشده است و لذا برخي برخوردهاي قواي انتظامي و امنيتي با متخلفان، در حقيقت، نقض حقوق شهروندي ايشان است.
اختصاصي شبکه اجتهاد: رحلت آيت‌الله سيد محمود هاشمي شاهرودي، شوک بزرگي به جامعه علمي و اجتماعي ايران بود. او علاوه بر شخصيت سايسي و علمي، مهم‌ترين وارث علمي شهيد سيدمحمدباقر صدر نيز به شمار مي‌رفت. در اين خصوص، با حجت‌الاسلام سيد مجتبي نورمفيدي که از معتقدان به شيوه علمي شهيد صدر به شمار مي‌رود به گفتگو پرداختيم. استاد خارج فقه و اصول حوزه علميه قم، يکي از مهم‌ترين فعاليتهاي شهيد صدر را تربيت شاگرداني همچون آيت‌الله هاشمي شاهرودي مي‌داند. مشروح اين گفتگو از نگاه شما مي‌گذرد.













اجتهاد: جايگاه و خدمات علمی مرحوم آيت‌الله هاشمی شاهرودی را چطور ارزيابی مي‌کنيد؟

استاد نورمفيدي: ضمن عرض تسليت به مناسبت رحلت آيت‌الله شاهرودی که از ارکان و اساتيد حوزه بودند و آثار مفيدی از ايشان برجاي‌مانده است. اجمالاً در مورد ايشان مي‌توانم بگويم افق فکری ايشان بسيار از استادشان شهيد صدر متأثر بود. مثلاً در مورد جامعيت، همانند شهيد صدر بودند. ازنظر دقت انصافاً دقيق النظر بودند و از نظر استدلال در مباحث فقهی و علمي، قوت استدلال بسياری داشتند. در بحث‌های دقيق، احتمالات مختلفی را بيان مي‌کردند.
در پرداختن به مسائل جديد و روز که موردنياز بود هم کم نظير بودند. به عنوان مثال، يک نمونه را عرض مي‌کنم. در مورد مالکيت معنوي، مقاله يا سخنرانی از ايشان ديدم که تأکيد داشتند، مسئله مالکيت معنوی مسئله‌ای است که بايد از جهات مختلف مورد نظر قرار بگيرد. از يک‌ طرف، حقی است که مربوط به آن ‌کسی است که با فکرش چيزی را نوشته يا اختراع کرده يا ابتکاری داشته است. از ‌طرف ديگر، بايد ملاحظه شود که برخی شرکتها با انحصارطلبي، در کشورهای متمدن و پيشرفته سعی مي‌کنند داشته باشند و جلوی بهره‌برداری ديگران را بگيرند. از ‌طرف سوم هم بايد ملاحظه شود که ممکن است از نبود قانون در اين مسئله، بي‌نظمی و به‌هم‌ريختگی در کشور پيش بيايد. در کنار همه اينها، به مسأله عدالت هم بايد توجه شود.
آن‌وقت ايشان در مسئله مالکيت معنوی مي‌گويد: چه خوب است ما يک بررسی دقيق انجام بدهيم که بتوانيم يک الگوی کاملی را به دنيا ارائه کنيم که هم محسنات قوانين فعلی را داشته باشد و هم جلوی معايب و مضار آن گرفته شود. بالاخره اگر ما بخواهيم به‌طور کامل مالکيت معنوی را به‌عنوان يک حق يا مالکيت بپذيريم، اين ممکن است موجب انحصارطلبی برخی شرکت داران و سرمايه‌داران شود يا حقوق شهروندان تضييع گردد. به‌هرحال ما مي‌توانيم يک الگوی اسلامی برای مالکيت معنوی پياده کنيم و به دنيا عرضه بکنيم.
توجه ايشان به اين جهات متعدد بحث، انصافاً کم‌نظير و بسيار مغتنم بود.
ما نظير اين بحث را در حقوق شهروندی داريم. جالب است که در حقوق شهروندی يک‌وقتی من مطلبی از ايشان ديدم که يکی از مشکلات حقوق شهروندی در جمهوری اسلامی را اين مي‌دانست که اين حقوق، هنوز در جامعه اسلامی ما نهادينه نشده است و لذا برخی برخوردهای قوای انتظامی و امنيتی با متخلفان، در حقيقت، نقض حقوق شهروندی ايشان است.
خب، بايد توجه داشت که اين فکر، بسيار مترقی است و ضمن اين‌که حق حاکميت را برای حفظ امنيت در نظر مي‌گيرد؛ اما درعين‌حال ملاحظه حقوق شهروندی را هم دارد. ايشان تصريح مي‌کند که حاکميت تحت عنوان امنيت نمي‌تواند حقوق افراد را ناديده بگيرد و عدالت نبايد در اين زمينه قربانی شود. ايشان نه در رابطه با اين مسئله بلکه به‌طورکلی درباره حفظ همه نظامات اجتماعی و روش حفظ نظام اجتماعی مي‌گويد بايد به صورتی باشد که خلاف ارزش حق و عدل نباشد.
درمجموع به نظر مي‌رسد که ايشان واقعا يک فقيه نوانديش، عميق و آشنا به تحولات اصلی بودند، در عين اينکه خود ايشان هم وارد اين عرصه شده و خدمات ارزشمندی داشتند.
اگر بخواهم نمونه‌های زيادی را مي‌توانم بيان کنم، به عنوان مثال، اهتمام ايشان به اين‌که حاکم به حکومت يک اختيار خاصی برای حفظ مصالح جامعه دارد که مسأله بسيار مهمی است. در مسئله ديه اهل ذمه، بحثی است که فقها آنجا آرا و انظار مختلفی دارند، ايشان معتقد است حاکم اسلامی با ملاحظه مصلحت و حفظ شئون و حيات اهل ذمه در جامعه اسلامي، اگر بخواهد مي‌تواند ديه ذمی را به‌ اندازه ديه مسلمان قرار دهد. اين را از يک روايتی هم استفاده مي‌کند و بعد مي‌گويد: اين تابع کيفيت عقد امان يا ذمه‌ای که بين آن‌ها و حکومت اسلامی برقرار مي‌شود.
توجه به ايراداتی که در دنيای امروز متوجه شريعت اسلامی است خود حاکی از انديشمندی ايشان است. همچنين حاکی از توجه ايشان به مقتضيات زمان و درعين‌حال مبتنی بر همان اساس فقه و با همان متد استنباطی است که عموم فقها استنباط کرده‌اند. اين‌ها مزايايی است که ايشان داشتند و انصافاً فقدان ايشان خلأی را ايجاد کرد.

اجتهاد: روشن است که تفکرات اصولی شهيد صدر را بايد در کتاب بحوث ديد. اما آيا برای انعکاس بقيه نظرهای شهيد صدر نيز مي‌توان به آثار مرحوم هاشمی شاهرودی مراجعه کرد؟

استاد نورمفيدي: نکته‌ای اساسی در مورد ايشان اين است که به‌شدت تحت تأثير نظام فکری شهيد صدر بوده است. يک نکاتی را ايشان در مورد شهيد صدر مي‌گفتند که نکات ارزشمندی است و در مجموع از اين حکايت مي‌کند که ايشان تحت تأثير مؤلفه‌ها و خصوصيات است. ايشان ‌وقتی مي‌خواهند شهيد صدر را معرفی کند، يک خصوصيتی را برای شهيد صدر نام‌ مي‌برند که در ميان علمای پيشين به ندرت يافت مي‌شده است. اين خصوصيت، جامعيت ايشان بود. به عنوان مثال، در مورد ائمه المعصومين عليهم‌السلام تأکيد مي‌کرد که آقای صدر معتقد بود ما تاريخ ائمه را بر اساس يک نظريه ‌کلی بررسی مي‌کنيم؛ يعنی ائمه را مثل يک کل متناوب ببينيم و کل را در اهداف مشترکی که داشتند بررسی مي‌کنيم.
البته اين امر نافی اين نيست که ايشان تمايلات خاصی نسبت به برخی امور داشتند که به لحاظ سليقه‌ای ممکن است همسان با شهيد صدر نباشد. اما در مقالات و سخنرانيهای ايشان به خصوص مواردی که به مستحدثات مي‌پردازند، تأثير از شهيد صدر کاملاً نمايان است.
در کتب فقهی ايشان نيز که چند تا از آنها مانند کتاب خمس، اجاره، زکات، کتاب شرکت، کتاب مضاربه و .. منتشر شده است همين نکته نمايان است. تعليقات ايشان بر بحوث تحت عنوان «اضواء و آراء» نيز تقريبا همين گونه است.
به طور کلي، به نظر مي‌رسد در مجموعه آثار و منشورات ايشان، انعکاسی از آراء شهيد صدر را مي‌توانيم ببينم؛ البته با تحفظ بر اينکه خود ايشان نظرات متفاوتی دارند که قابل‌استفاده است.

اجتهاد: نظريات ايشان را در باب توليد گفتمان فقه نظام چطور ارزيابی مي‌کنيد؟

استاد نورمفيدي: فقه نظام تفاسير متعددی دارد. به آن معنايی که شهيد صدر معتقد بود به معنای عام فقه نظام که اسلام قطعاً دارای نظام است، مرحوم آيت‌الله هاشمی شاهرودی قطعاً اسلام را دارای نظام مي‌دانست و معتقد بود در اين نظامات بايد نشر پيدا کند. البته در اين ميان به ‌هر حال حاکم اختيارات ويژه‌ای دارد. ايشان قويّا معتقد به فقه نظام بود و در جاهای مختلفی بر آن تأکيد مي‌کرد. مسئله وجود نظم در احکام قضايی اسلام و مسئله رعايت مصالح عمومي، رعايت حقوق شهروندی و اجتماعي، مؤلفه‌هايی است که قطعاً در حوزه‌های فقه نظام اگر ملاحظه شوند، کارگشا هستند و ايشان هم به اينها معتقد بود. اين رويکرد ايشان را در مجلاتی که به ايشان وابسته بود نيز مي‌توان به وضوح ملاحظه کرد.
موسوعه فقه اسلامی يا فقه مقارن يا دائره‌المعارف فقه اسلامی همه تلاش‌هايی است برای آن گفتمان و توجه دادن حوزه‌ها به مسئله فقه نظام.

اجتهاد: آيا ورود بزرگان به عرصه سياست، مانع از پيشرفت علمی است يا برعکس باعث رشد علمی مي‌گردد؟

استاد نورمفيدي: در ورود به عرصه سياست، احتمالات و صوری مطرح است. گاهی ورود به عرصه سياست به اين معنا است که در حوزه اجرا و تصدی برخی از امور، مسؤوليتی پذيرفته شود، به صورتی که وقت، فکر و دغدغه‌ای که بايد صرف نظريه‌پردازی شود، صرف در امور اجرايی شود درحالي‌که تصدی اين مسؤوليت از ديگران نيز ساخته است. اين قطعاً مانع پيشرفت در عرصه علمی است. البته اگر ضرورت اين را اقتضا کند بحثی ديگر است؛ اما اگر ضرورتی نباشد و مديران اجرايی قوی وجود داشته باشند، دليلی بر ورود فقها به عرصه اجرايی وجود ندارد، بلکه افرادی که نظريه‌پرداز هستند بايد به تربيت شاگرد بپردازند و به تلاش علمی اهتمام داشته باشند.
اما ورود به عرصه سياست به معنای اطلاع و نظريه‌پردازی در آن، لازمه فقيه است و حتما بايد فقيه متصدی اين امور باشد. تصدی اين امور که همراه با توجه به تحولات سياسی داخلی و جهان اسلام و بين‌المللی است، نه‌تنها مانع نيست بلکه باعث پيشرفت است و سبب مي‌شود فقيه درک مناسب‌تری نسبت به مسائل داشته و نظريه‌پردازی مفيدتری را انجام دهد.









حدیث هفته

امیرالمومنین علی عليه السلام: 

مثَلُ الدُّنْيَا كَمَثَلِ الْحَيَّةِ لَيِّنٌ مَسُّهَا وَ السَّمُّ النَّاقِعُ فِي جَوْفِهَا يَهْوِي إِلَيْهَا الْغِرُّ الْجَاهِلُ وَ يَحْذَرُهَا ذُو اللُّبِّ الْعَاقِلُ.   

دنياي‌ حرام چون مار سمي است پوست آن نرم ولي سم كشنده در درون دارد نادان‌ فريب‌ خورده به آن مي گرايد و هوشمند‌عاقل از آن دوري می گزيند.  



دروس خارج98-97
خارج فقه (کتاب النکاح)

زمان: ساعت 9   

مكان: مدرس 27 مدرسه آيت الله العظمی گلپايگاني (ره)  


خارج اصول (ترتب)

زمان: ساعت 10   

مكان: مدرس 27 مدرسه آيت الله العظمی گلپايگاني (ره)  



سایر دروس98-97
قواعد فقهیه (تقیه)

روزهای سه شنبه، چهارشنبه 

مکان: مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)  


تفسير (سوره بقره از آیه 25)

روزهای شنبه، یکشنبه، دوشنبه 

مکان: خیابان صفائیه، کوچه 19، سمت چپ، فرعی اول، پلاک 32، موسسه دار المعرفة   



آثار

قاعده تسامح در ادله سنن



فقه و معارف



شفاعت اهل بيت (عليهم السلام) حقيقت و قلمرو



ضرورت توسل به اهل بیت



منزلت و امامت اهل بیت علیهم السلام



بررسی فقهی بلوغ دختران



حکم ؛ حقیقت، اقسام، قلمرو



اصول اخلاقی قیام امام حسین علیه السلام



حکم ظاهری؛ پذیرش یا انکار؟



بررسی نظریه خطابات قانونیه



بررسی نظریه حق الطاعه



مقدمه ای بر ضوابط الرضاع



المناط فی بلوغ الفتاة