صفحه نخست  قرآن کریم   نهج البلاغه  صحیفه سجادیه  ارسال سوال  تماس با ما  
  اللَّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الحُجَةِ بنِ الحَسَن صَلَواتُکَ علَیهِ و عَلی آبائِهِ فِي هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِي كُلِّ سَاعَةٍ وَلِيّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِيلًا وَ عَيْناً حَتَّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتعَهُ فِيهَا طَوِيلا           
دوشنبه  ٢٩/٠٥/١٣٩٧




تصاویر برگزیده

استاد سید مجتبی نور مفیدی در مجلس بزرگ داشت فرزند آیت الله لطفی نیاسر



استاد سید مجتبی نور مفیدی در مجلس بزرگ داشت آیت الله سیدمهدی طباطبایی



دومین سالگرد ارتحال آیت الله خوانساری با حضور استاد سید مجتبی نور مفیدی



استاد سید مجتبی نور مفیدی در جمع طلاب ممتاز استان گلستان



کرسی درس خارج اصول فقه استاد سید مجتبی نور مفیدی در مدرسه حضرت آیت الله العظمی گلپایگانی



استاد سید مجتبی نور مفیدی در جمع شاگردان (مدرسه حضرت آیت الله العظمی گلپایگانی)



همایش بزرگ طلاب استان گلستان



نشست صمیمانه استاد سید مجتبی نور مفیدی با طلاب جدید الورود استان گلستان به حوزه علمیه قم



جلسه درس استاد سید مجتبی نور مفیدی



اذان و اقامه گفتن استاد سید مجتبی نور مفیدی در گوش نوزاد یکی از شاگردان



پیوندها

پایگاه اطلاع رسانی حضرت آیت الله نورمفیدی



پایگاه اطلاع رسانی موسسه فرهنگی میرداماد گرگان



پایگاه اطلاع رسانی مدرسه علمیه الزهرا (س) گرگان



پایگاه اطلاع رسانی مرکز فقهی ائمه اطهار(علیهم السلام)



پایگاه اطلاع رسانی مدرسه علمیه امام خمینی(ره) گرگان



گفتار

آسیب شناسی امر به معروف و نهی از منکر



غیبت و حیرت



چندرسانه ای

نرم افزار خارج فقه



نرم افزار خارج اصول



اوقات شرعی


اخبار


18/07/1396 
استاد سيد مجتبي نور مفيدي در درس خارج فقه:

علم و ادب الهي، بهاي جان انسان

علم و ادب الهي، بهاي جان انسان



قال امير المؤمنين علي(ع): «يَا مُؤْمِنُ‏ إِنَ‏ هَذَا الْعِلْمَ وَ الْأَدَبَ ثَمَنُ نَفْسِكَ فَاجْتَهِدْ فِی تَعَلُّمِهَا فَمَا يَزِيدُ مِنْ عِلْمِكَ وَ أَدَبِكَ يَزِيدُ فِی ثَمَنِكَ وَ قَدْرِكَ فَإِنَّ بِالْعِلْمِ تَهْتَدِی إِلَى رَبِّكَ وَ بِالْأَدَبِ تُحْسِنُ خِدْمَةَ رَبِّكَ وَ بِأَدَبِ الْخِدْمَةِ يَسْتَوْجِبُ الْعَبْدُ وَلَايَتَهُ وَ قُرْبَهُ فَاقْبَلِ النَّصِيحَةَ كَيْ تَنْجُوَ مِنَ الْعَذَاب‏» .
اميرالمؤمنين مي‎فرمايد: دانش و ادب، بهای جان توست. «يا مؤمن إن هَذَا الْعِلْمَ وَ الْأَدَبَ ثَمَنُ نَفسِک» اشاره به مطلبی است که مسبوق به ذکر بوده است؛ فرموده‎اند اين علم و ادب، قيمت جان توست. 
دو رکن و دو عنصر به عنوان قيمت و چيزی که جان آدمی به واسطه آن ارزش پيدا مي‎کند، ذکر شده است.
يکی علم است که مقصود از اين علم هر علمی نيست. البته مطلق علم و دانش باعث شرافت آدمی مي‎شود ولی در بين علوم، آن‎چه که شرافت انسان به آن است، اشرف العلوم است. علمی که خود اشرف العلوم باشد، قطعاً بيشتر باعث شرافت آدمی مي‎شود. اشرف علوم نيز علم عقائد، علم اخلاق و علم احکام است؛ يعنی علم دين و آن ‎چه به سعادت انسان مربوط مي‎شود. از آن‎جا که دين دارای سه رکن است، قطعاً علمی که به نوعی به اين ارکان سه‎گانه مربوط باشد، شرافت بيشتری دارد. اين است که بهای جان و نفس آدمی است؛ اين است که سعادت و شرافت انسان، به دانستن و احاطه بر آن است. 
پس يکی از دو عامل شرافت پيدا کردن انسان و يکی از دو چيزی که بهای جان انسان است، علم است؛ آن هم اشرف علوم.
دوم، ادب و تربيت است. يعنی ادب و تربيت الهي، يعنی آن چيزی که ما از آن به تهذيب نفس ياد مي‎کنيم. در روايات وارد شده که رسول خدا(ص) مي‎فرمايد: خداوند مرا ادب کرد؛ يعنی مرا تربيت کرد. 
مقصود از علم، علم الهی است و مقصود از ادب، ادب الهی است. علم الهی و ادب الهي، بهای جان انسان است. يعنی تنها چيزی که مي‎تواند در برابر جان آدمی قرار گيرد، اين دو هستند. مال، ثروت، مقام، اعتبارات ديگر دنيوي، زيبايي، هيچ کدام از اين‎ها در برابر جان آدمی قرار نمي‎گيرد. بهای جان انسان، علم و ادب الهی است. 
امام(ع) در ادامه مي‎فرمايد: «فَاجْتَهِدْ فِی تَعَلُّمِهَا»؛ پس در آموختن آن دو، بکوش و تلاش کن؛ که هم ادب الهی پيدا کنی و هم علم الهی فرا بگيري. «فَمَا يَزِيدُ مِنْ عِلْمِكَ وَ أَدَبِكَ يَزِيدُ فِی ثَمَنِكَ وَ قَدْرِكَ»؛ هر چه علم [همين علمی که اشاره شد] و ادب تو [تربيت و تأديب الهي] بيشتر شود؛ هرچه انسان بيشتر تحت تعليم قرار بگيرد و تعلّم علم الهی کند، قيمت او بالاتر مي‎رود. هرچه تربيت الهی او بيشتر شود و تهذيب نفس کند، ارزش انسان بالاتر مي‎رود. 
اگر انسان مي‎خواهد ارزش پيدا کند و قيمت او بالا برود، تنها با چيزهايی امکان دارد که به عنوان ثمن جان و روح انسان معيّن شده است. برای همين است که اميرالمؤمنين(ع) مي‎فرمايد: «فَاجْتَهِدْ فِی تَعَلُّمِهَا فَمَا يَزِيدُ مِنْ عِلْمِكَ وَ أَدَبِكَ يَزِيدُ فِی ثَمَنِكَ وَ قَدْرِكَ». تأمل و تفکر درباره اين فرمايش اميرالمؤمنين(ع) خيلی مهم است. اگر مي‎خواهيد قدر و منزلت واقعی پيدا کنيد و نه اعتباري؛ چون گاهی منزلت‎ها و ارزش‎های انساني، اعتباری است و تابع اعتبار معتبر است. مثلاً امروز کسی رياست را برای شما اعتبار مي‎کند و فردا اين رياست را سلب مي‎کند. وضع و رفع اعتبار، به يد معتبر است. منزلتی که به اعتبار معتبر ايجاد شود، به سلب معتبر نيز از بين خواهد رفت. مخصوصاً برای ما به عنوان طالبان علوم الهي، اين مسأله خيلی مهم است که بيش از ديگران منزلت و قدر خود را در تحصيل علم و ادب الهی جستجو کنيم و نه در منزلت‎های اعتباري. منزلت‎های اعتباری در کمتر از يک صدم ثانيه، زائل مي‎شوند. آن منزلت حقيقی و قيمت واقعي، مربوط به اين دو است. اين دو هستند که جان آدمی را ارزشمند مي‎کند و روح آدمی را قيمت مي‎دهد. 
پس اميرالمؤمنين(ع) مي‎فرمايد: قيمت جان انسان و بهای جان آدمي، به علم و ادب الهی است. اگر علم و ادب الهی در انسان افزون شود، قيمت و قدر انسان بالا مي‎رود. پس هر چيزی که حقيقتاً به نوعی دانش و ادب الهی را در ما تقويت کند، در واقع ما را ارزشمندتر مي‎کند. اين چيزی است که انسان بعد از پايان عمر خود مي‎تواند بگويد که جان او بها و قيمت پيدا کرده است. اگر عمر او به چيزهايی بگذرد، مثلاً در کلاس درس حضور پيدا کند اما حواس او جای ديگر باشد، خب نگفته‎اند که هر کسی که در کلاس درس شرکت کند، ارزش پيدا مي‎کند؛ نگفته‎اند هر کسی صورتاً کتاب به دست داشته باشد اما حواسش جای ديگر باشد، ارزش پيدا مي‎کند. اينکه انسان تلاش کند يک مجهولی از مجهولات مربوط به اعتقادات، احکام و آن‎چه که به سعادت انسان مربوط مي‎شود [از حيث علم اخلاق] اين‎ها را بداند و راه و چاه را ياد بگيرد. اين، ارزش انسان را بالا مي‎برد.
پس قدر اين لحظات را بدانيم. نکند که در آخر کار «خسر الدّنيا و الآخرة» شويم. به دنبال منزلت حقيقی باشيم. 
سپس اميرالمؤمنين(ع) فرموده است: «فَإِنَّ بِالْعِلْمِ تَهْتَدِی إِلَى رَبِّكَ»؛ با علم الهي، راه هدايت به سوی پروردگار معلوم مي‎شود. «وَ بِالْأَدَبِ تُحْسِنُ خِدْمَةَ رَبِّكَ»؛ و با ادب و تربيت الهي، خدمت پروردگار نيکو مي‎شود. پروردگار عالم، رب است و ما رعيت هستيم. وظيفه رعيت و عبد در برابر مولا و رب، بندگی و خدمت است. اگر ما تربيت الهی پيدا کنيم، روح بندگی در ما تقويت مي‎شود. يعنی مي‎توانيم بندگيِ خوب داشته باشيم. تعليلی که امام(ع) دارند، اين است که انسان با علم الهی و ادب الهي، هم راه به سوی پروردگار و هم نحوه بندگی و خدمت به مولا را پيدا مي‎کند. «فَإِنَّ بِالْعِلْمِ تَهْتَدِی إِلَى رَبِّكَ وَ بِأَدَبِ الْخِدْمَةِ يَسْتَوْجِبُ الْعَبْدُ وَلَايَتَهُ وَ قُرْبَهُ»؛ با علم، به سوی پروردگارت هدايت مي‎شوی و با ادب و تربيت الهي، خدمت پروردگار برای شما نيکو مي‎شود. ادب خدمت يعنی ادب بندگي. اگر کسی ادب بندگی را بداند، يعنی خود را  پرورش داده باشد و تربيت شده باشد که خود را بنده خدا بداند، آن وقت است که عبد مستحق ولايت خدا و قرب خداست. در اينجا برخی «ولايت» را به معنای دوستی معنا کرده‎اند، يعنی دوستی و قرب خدا؛ ولی من گمان مي‎کنم که وقتی مي‎گويد: «يَسْتَوْجِبُ الْعَبْدُ وَلَايَتَهُ»؛ يعنی اينکه تحت ولايت «الله» قرار مي‎گيرد. از ولايت شيطان خارج مي‎شود و در قِيّوميّت خداوند قرار مي‎گيرد؛ خداوند وليّ او مي‎شود و اگر خداوند وليّ انسان شود، انسان را کافی است. «اللَّهُ‏ وَلِيُ‏ الَّذينَ‏ آمَنُوا» ؛ خداوند وليّ کسانی است که ايمان آورده‎اند. اگر خداوند تبارک و تعالی انسان را تحت ولايت خود بگيرد، يعنی انسان از همه چيز مصون است و اگر انسان ادب خدمت داشته باشد، به مقام قرب مي‎رسد. 
«فَاقْبَلِ النَّصِيحَةَ كَيْ تَنْجُوَ مِنَ الْعَذَاب»؛ اميرالمؤمنين(ع) مي‎فرمايد: پس اين نصيحت را بپذير تا از عذاب نجات پيدا کني. 
اگر بخواهيم اين فرمايش اميرالمؤمنين(ع) را خلاصه کنيم، راه سعادت و راه نجات از عذاب، راه خروج از بدبختی و شقاوت، تکيه به اين دو رکن اصلی است: علم الهی و ادب و تربيت الهي. برای ما محصّلين، اين شرايط فراهم است. يعنی در مسيری قرار گرفته‎ايم که علم الهی را فرا بگيريم؛ اين مسأله کمی نيست. فروع فقهی و قواعد اصولی و همين مسائلی که ما در مسير فراگيری آن قرار گرفته‎ايم، مقتضی را فراهم کرده است. اگر کوتاهی کنيم، قطعاً مسئوليت ما بيشتر است. بايد تمام توان خود را به کار ببريم و رشد علمی پيدا کنيم. 
تربيت الهی به اين است که رذايل اخلاقی را بشناسيم و آن‎ها را از خود دور کنيم؛ دل‎ها را مصفّا کنيم؛ بندگی خدا کنيم؛ به خلق خدا و به مردم با ديد محبت و مرافقت نگاه کنيم؛ به برادران دينی و ايمانی با اين ديد بنگريم. به هر حال اگر اين مسير را طی کنيم، مي‎توانيم به قدر و منزلت و قيمت روح و جانمان بيفزاييم؛ اگر غير از اين مسير را طی کنيم يا خدای نکرده در جهت عکس آن حرکت کنيم، نزول قيمت پيدا مي‎کنيم. آن وقت معلوم نيست جانی که قيمت آن ثمن بخس باشد، عند لقاء الله خريدار داشته باشد، در عالم برزخ برای آن ارزش قائل باشند، در قيامت ارزش داشته باشد. 
اين راهی است که مي‎توانيم با تلاش و کوشش و همت و توجه و پرهيز از غفلت، انتخاب کنيم و قيمت خود را بالا ببريم. يا اين‎که از اين راه چشم پوشی کنيم و قيمت ما تنزل پيدا کند. اين ثمن چه زمانی معلوم مي‎شود؟ اگر چشم بصيرت داشته باشيم، در همين دنيا معلوم است. اگر چشم بصيرت نداشته باشيم، وقتی که حجاب‎ها کنار مي‎رود و مرگ به سراغ انسان مي‎آيد، آن وقت است که مي‎فهميم ثمن بخس بوده يا ثمنی بوده که ارزش داشته است. 
خداوند إن شاء الله به همه ما توفيق دهد. اگر نمي‎توانيم به حدّ عالی در اين دو جهت تلاش کنيم، حداقل از اين دو رکن و دو پايه سعادت آدمي، بهره‎ای ببريم. 





حدیث هفته

امام حسین علیه السلام 

إيّاكَ أن تَكونَ مِمَّن يَخافُ عَلَى العِبادِ مِن ذُنوبِهِم ويَأمَنُ العُقُوبَةَ مِن ذَنبِهِ   

مبادا از كسانى باشى كه به سبب گناهانِ بندگانِ خدا بر سرنوشت آنان بيمناك است ، ولى خود را از سزاى گناه خويش ايمن مى داند  

گزیده تحف العقول، ص 37



دروس خارج 97 - 1396
خارج فقه (کتاب الخمس ـ الحلال المختلط بالحرام)

زمان: ساعت 8   

مكان: مدرس 30 مدرسه آيت الله العظمی گلپايگاني (ره)  


خارج اصول (واجب نفسی و غیری)

زمان: ساعت 9   

مكان: مدرس 27 مدرسه آيت الله العظمی گلپايگاني (ره)  



اطلاعیه سایر دروس 97 - 1396
قواعد فقهیه (حرمت اهانت به مقدسات)

روزهای سه شنبه، چهارشنبه 

مکان: مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)  


تفسير (از ابتدای سوره بقره)

روزهای شنبه، یکشنبه، دوشنبه 

مکان: خیابان صفائیه، کوچه 19، سمت چپ، فرعی اول، پلاک 32، موسسه دار المعرفة   



آثار

شفاعت اهل بيت (عليهم السلام) حقيقت و قلمرو



ضرورت توسل به اهل بیت



منزلت و امامت اهل بیت علیهم السلام



بررسی فقهی بلوغ دختران



کتاب حکم



اصول اخلاقی قیام امام حسین علیه السلام



مقدمه ای بر ضوابط الرضاع